یادداشتی بر فیلم Tommaso؛ روایتی از جدال‌های درونی آقای کارگردان

0
10
توماسو - ابل فررا

چه اتفاقی برای یک مرد آسیب‌دیده می‌افتد بعد از این‌که تلاش می‌کند خود را اصلاح کند؟ چه اتفاقی برای هنر او می‌افتد؟ برای روابط او یا زندگی‌اش چه‌؟ توماسو (Tommaso) فیلمی به کارگردانی اِیبِل فرِرا (Abel Ferrara) در تلاش برای یافتن پاسخی برای این سوالات و سوالاتی از این‌دست است و سعی می‌کند جواب‌های صادقانه و بی‌پرده برای آن‌ها پیدا کند. اگرچه هیچ‌وقت ادعا نمی‌کند که اصلا جوابی وجود دارد.

برای خواندن درباره فیلم‌های بیشتر به دسته‌بندی نقد و بررسی فیلم بروید.

برداشتی از زندگی یک کارگردان

ستاره این فیلم ویلیام دفو (William Dafoe) هنرپیشه و فیلم‌ساز است. این فیلم از ابتدا تا به انتها مانند یک زندگی واقعی است. او به‌تازگی اعتیاد به الکل و مواد مخدر را ترک کرده و با همسر بسیار جوان‌تر از خودش و دختر نوپایش در رُم زندگی می‌کند. چیزهای کوچکی مانند رفتن به یک کافی‌شاپ محلی، سفارش دادن یک نوشیدنی او را خوشحال می‌کند. در جلسه ترک الکلی‌ها شرکت می‌کند و درباره زندگی گذشته‌اش و تقلاهایش برای پاک ماندن صحبت می‌کند. از همسرش نیکی برای این‌که توجه کافی نسبت به او و دخترشان ندارد عذرخواهی می‌کند.
اما همه چیز به این آرامی نمی‌ماند و طوفانی در کمین زندگی آن‌هاست. یک روز توماسو همسرش را با مردی در پارک می‌بیند و فکر می‌کند همسرش در حال خیانت کردن به اوست. ناگهان خون‌سردی و آرامش توماسو جایش را به خشونت و آشوب می‌دهد. این اتفاق باعث می‌شود که خشم سرکوب شده‌ای در درون او ریشه ‌بگیرد و حرکات او وحشیانه‌تر و نسنجیده‌تر و مکالمه‌هایش با نیکی توهین‌آمیزتر شود. فیلم حالت چهره او را زمانی که به چیزی نگاه می‌کند یا به چیزی فکر می‌کند به‌خوبی به تصویر می‌کشد. این فیلم از دیدگاه توماسو روایت می‌شود. این رویکرد باعث می‌شود که ندانیم چه‌میزان از اضطراب، پارانویا و عصبانیت او ناشی از عوامل واقعی و چه‌ میزان از آن به علت عدم احساس امنیت درونی اوست. صحنه‌پردازی و فیلم‌برداری به‌گونه‌ای است که بیننده از آن‌چه درون توماسو اتفاق می‌افتد باخبر می‌شود.

توماسوفیلمی تلخ برای زنان جوان: مروری بر فیلم The Assistant

این اثر هم مانند سایر فیلم‌های فرِرا پر از تصاویر مرتبط با مسیح است. فرِرا از نمادهای مذهبی برای ایجاد ارتباطی بین تجربیات زندگی توماسو و چهارچوب اخلاقی او در کودکی استفاده می‌کند. از قهرمان این فیلم اغلب در حالت مصلوب فیلم گرفته شده است. گاهی ممکن است حس کنیم توماسو به‌جای آن‌که با شکنجه‌های درونی‌اش به‌صورت سازنده روبه‌رو شود فقط آن‌ها را را به نمایش درمی‌آورد. خودشیفته‌ای که به‌جای مقابله با مشکلاتش خودش را به صلیب می‌کشد. اما گاهی هم او را می‌بینیم که طبق آموزه‌های مسیح عمل می‌کند مثلا خشم را با مهربانی جایگزین می‌کند.
می‌توان این فیلم را مانند برادر کوچک‌تر و خوش‌قلب‌تر فیلم ستوان بد (Bad Lieutenant) در نظر گرفت. البته کاراکتر اصلی این فیلم تِرِنس مک‌دونا (Terence McDonagh) بسیار بی‌رحم‌تر، شرورتر و خودتخریب‌گرتر از توماسو است. می‌توان شباهت‌هایی هم بین فیلم توماسو و دو فیلم از اسکورسیزی یعنی راننده تاکسی (Taxi Driver) و احیای مردگان (Bringing Out the Dead) هم دید. فیلم‌های فرِرا عمدتا پر از شخصیت‌هایی است که درگیر اعتیاد به الکل و مواد مخدر هستند.

ویلیام دفو؛ یک انتخاب هوشمندانه

استفاده از ویلیام دفو در این فیلم در نقش قهرمان داستان بسیار به‌جا بوده است. او روشنی و تاریکی را همزمان به تصویر می‌کشد. کاری می‌کند که احساس عشق و دلسوزی نسبت به شخصیت او داشته باشیم و درست یک لحظه بعد مانند همسرش نیکی از او متنفر شویم. این یکی از اجراهای بی‌نظیر دفو است. نقطه اوج آن‌چه تا الان انجام داده و آن‌چه قرار است در آینده انجام دهد.
دفو بخشی از خودش را به این فیلم آورده و شخصیت توماسو را به ترکیبی از دفو و فرِرا تبدیل کرده است. کلاس‌های بازیگری توماسو ممکن است از تجربیات واقعی دفو به عنوان یک مدرس بازیگری یا دوران کارآموزی‌اش زمانی‌که یک هنرپیشه جوان بود گرفته شده باشد. او را در سکانس‌هایی طولانی در حال مدیتیشن و انجام تمرین‌های یوگا می‌بینیم. این تمرینات نشان می‌دهد دفو در سن شصت‌سالگی‌اش هم قدرت بدنی خوبی دارد. فرِرا این برداشت‌ها را به‌صورت تمام‌ فریم از دفو که نیمه عریان است گرفته است. در این تصاویر به‌خوبی می‌بینیم او چقدر خوب از خود مراقبت کرده است.

نقد توماسو

از فیلم‌های ساندنس 2021 بخوانید: نقد و بررسی فیلم سینمایی Hive

توماسو؛ انعکاس چهره آقای کارگردان

زندگی توماسو شباهت زیادی به زندگی کارگردان فیلم، فرِرا دارد. او این فیلم را در شهری که بعد از نیویورک در آن ساکن شد، یعنی رُم فیلم‌برداری کرده است. البته او الان از این‌شهر دوری می‌کند. زیرا او را به‌یاد دوران اعتیاد به الکل و مواد مخدر می‌اندازد. آپارتمان توماسو هم در اصل آپارتمان خود اوست. کریستینا کِریاک (Christina Chiriace) هم همسر فرِرا و آنا فرِرا (Anna Ferrara) هم دختر اوست. بسیاری از شخصیت‌های فرعی هم دوستان خود فرا هستند. فرِرا سعی کرده در این فیلم سنت نئورئالیسم ایتالیایی زنده کند که در آن از بازیگران غیرحرفه‌ایی با داستان‌های واقعی زندگی خودشان به‌تصویر کشیده می‌شدند.
توماسو مانند سایر فیلم‌هایی که درباره اعتیاد و بهبودی بعد از ترک ساخته شده‌‌اند، نیست. او را نمی‌بینیم که درحال مصرف مواد مخدر یا الکل باشد، به آخر خط برسد، بهبود پیدا کند و همه‌چیز را دوباره جبران کند. او قبل از شروع فیلم اعتیادش را ترک کرده است. ما گذشته او را در خلال داستان‌هایش متوجه می‌شویم. سرعت این فیلم با قصد و هدف کند است. این مرد عادت داشته در زندگی عجله کند. او هیچ‌گاه به آن‌چه در اطراف او می‌گذرد توجه کافی نشان نداده است. اما حالا همه‌چیز را مزه‌مزه می‌کند. زیرا می‌داند از روی شانس زنده است. ما حتی در لحظات پیش‌پا افتاده هم قدردانی او از زندگی را می‌بینیم. مثلا زمانی‌که او در چهارچوب در می‌ایستد و به تراس نگاه می‌کند یا بیرون می‌رود و یک نگاه طولانی و زیبا به آسمان می‌اندازد.

آموزنده و تاثیرگذار

یکی از دوستان توماسو در جلسه ترک الکل در این سفر معنوی او را هدایت می‌کند. او به توماسو می‌گوید خشم می‌تواند فضای درونی او را پر کند. فضایی که می‌توانست با عشق و محبت پر شود. با این حرف‌ها تأثیر زیادی روی توماسو می‌گذارد. خشم هم نوعی اعتیاد است و هیچ‌وقت نمی‌توان آن را شکست داد یا از خود دورش کرد. فقط می‌توان آن را مدیریت کرد. باید دنبال وضعیت‌هایی بود که اجازه ابراز آزادانه عشق و مهربانی را می‌دهند. دوست توماسو می‌گوید که این احساسات و تجربیات مثبت به درون انسان نفوذ می‌کنند و مکانی که قبلا توسط خشم اشغال شده بود را پر می‌کنند. این بهترین نصیحتی است که می‌توان از یک فیلم شنید. چه‌کسی از فرِرا انتظار داشت فیلمی بسازد که به مردم در مدیریت خشمکمک کند؟ هیچ‌کس! شاید خودش هم این فکر را نمی‌کرد. اما این اتفاق افتاد.

نقد فیلم توماسو
می‌توان این فیلم را بارها نگاه کرد و هربار چیز جدیدی یاد گرفت. فرِرا مانند معلمی است که می‌داند چه‌چیزی درس می‌دهد. زیرا او واقعا در چنین موقعیت‌هایی قرار گرفته است. انگار خود عیسی مسیح در میان مردم است و با کشاورزان، مغازه‌دارها، ماهی‌گیرها و دزدان با زبان ساده و آن‌طور که در کتاب قرنتیان است صحبت می‌کند. این فیلم مانند پازل نیست که شما را گیج کند و سعی در حل کردن آن داشته باشید. فقط باید به داستان آن گوش دهید و بعد خودتان بفهمید که شما هم مانند توماسو همیشه در حال پیشرفت بوده‌اید و خواهید بود.
قطعا بعد از دیدن این فیلم عاشق آن می‌شوید. آن را تحسین می‌کنید و مدام درباره آن با دوستانتان صحبت می‌کنید. البته توماسو جنبه‌های گیج‌کننده هم دارد. از لحاظ مضمون و سبک ارائه، کارگردان به شکلی تعمدی از آثار کلاسیک و قدیمی الهام گرفته است. به بعضی موضوعات هم در زمان مناسب پرداخته نمی‌شود. اما این فیلم به‌گونه‌ای یک روند مبهم، پیچیده و بیشتر درونی را به تصویر می‌کشد که عیب و نقص‌های آن زیاد به چشم نمی‌آید.

 

منبع:rogerebert

دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

لطفاً دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید
captcha