نقد و تریلر فیلم Hereditary؛ ترسی که تا عمق وجودتان رخنه می‌کند

0
7
موروثی

فیلم ترسناک موروثی (Hereditary) با کارگردانی جذاب اری استر (Ari Aster) ترکیبی‌ست از صحنه‌های ترسناک استرس‌آفرینی که به آهستگی آدرنالین خون شما را بالا می‌برند و شوک‌های شدید، بی‌رحم و ناگهانی‌ای که خواب را از چشمانتان می‌گیرند.

در کنار بزرگان ژانر وحشت

این فیلم درحد برترین فیلم‌های ترسناکی‌ست که توسط کارگردانان مطرح ژانر وحشت ساخته شده‌اند. فیلم‌هایی مثل جن گیر (The Exorcist) محصول 1973 به کارگردانی ویلیام فریدکین (William Friedkin) و فرزند رزماری (Rosemary’s Baby) اثر رومن پولانسکی (Roman Polanski) و محصول 1968. می‌توان تاثیرپذیری اری استر از این کارگردانان را در فیلم موروثی مشاهده کرد.
استر در این فیلم به آسیب‌ها و مشکلات ناشی از آداب‌ورسوم و تفکرات شیطان‌پرستی پرداخته است. اما اشاره مستقیمی به آن‌ها نمی‌کند و تصویر دقیقی هم ارائه نمی‌دهد. این چیزی‌ست که در فیلم فرزند رزماری هم شاهدش بودیم. از نظر سبک بیان، موروثی وام‌دار جن‌‌گیر است. در این فیلم‌های دهه هفتادی روایت داستان کند پیش می‌رفت و آرام‌آرام اوج می‌گرفت. اما زمانی که به اوج می‌رسیدند دیگر از هیجانشان کم نمی‌شد.

خانواده غیرعادی گراهام

آنی گراهام (Annie Graham) با بازی تونی کولت (Toni Collette) هنرمندی است که پس از مرگ مادر 78 ساله‌اش، الن (Ellen)، در شوک غم از دست دادن مادرش است. اما برای او این مسئله مهم است که چرا پس از مرگ مادرش اندوه کمی دارد.

در جایی از فیلم او به این مسئله اشاره می‌کند که چگونه الن زندگی‌اش را تحت تاثیر قرار داده‌. چگونه او با برگزاری مراسمات مخفیانه و ارتباط با دوستان مشکوک خود، ارتباطش با خانواده را قطع کرده است. مخصوصا این‌که چگونه الن که به ارتباط با خانواده اعتقادی ندارد، به‌صورت نگران‌کننده‌ای به دختر آنی یعنی، چارلی (Charlie) علاقه نشان داده و حتی اصرار داشته که او به‌جای شیر مادرش، شیر او را بخورد. این مورد آخر که عجیب‌ترین آن‌ها نیز هست هرگز برای ما توضیح داده نمی‌شود‌. اما این هم مانند بسیاری موارد دیگر به مخاطب نشان می‌دهد که ماجرایی بسیار غیر‌طبیعی در جریان است. مورد عجیب دیگر آن است که خانواده گراهام آن‌چنان غرق در مسائل غیرطبیعی هستند که دیگر حتی متوجه آن نمی‌شوند.

وحشت در خانه مادربزرگ

آنی و شوهرش استیو (Steve) با بازی گابریل بیرن (Gabriel Byrne) ، پسر نوجوان آنان پیتر (Peter) با بازی الکس ولف (Alex Wolff) و دخترشان چارلی به خانه سابق الن نقل مکان می‌کنند. جایی‌که مجموعه‌ای از اتفاقات ترسناک برای آن‌ها رخ می‌دهد و حتی چندبار با چیزهای ماوراءالطبیعه مانند روح روبه‌رو می‌شوند.

به‌نظر می‌رسد الن در حال تعقیب چارلی است. چارلی کودکی‌ست ناراحت، افسرده و بی‌روح که به جز حس کینه، احساسات کمی از خود بروز می‌دهد و بسیار به محاسبه علاقه‌مند است. او تمایل دارد هرچه در اطرافش می‌گذرد را نادیده بگیرد تا بتواند نقاشی‌های غیرعادی و ترسناک ترسیم کند. گاهی هم با استفاده از اشیا به‌دردنخوری که پیدا می‌کند، عروسک‌های عجیب‌وغریبی برای خودش می‌سازد. او دائما مادربزرگ مرده‌اش را می‌بیند و حتی این هم برایش مهم نیست.
در این خانه همه سرگرم کار خودشان‌اند و کسی توجه زیادی به کارهای چارلی نشان نمی‌دهد. آنی مشغول ساخت اتاق‌های مینیاتوری و مجسمه‌های متحرک است. تمام حواس استیو درگیر کارش است و حواس پیتر پرت همکلاسی‌اش است که اخیرا به او علاقه‌مند شده. این مسائل باعث می‌شود که حتی وقتی چارلی سر کبوتر مرده‌ای را می‌کند و با آن عروسک درست می‌کند، کسی متوجه نشود.

میلی شایپرو بازیگر نقش چارلی

یک فیلم ترسناک و سورئال ببینید: بررسی فیلم The Empty Man

موروثی از مسیر خارج می‌شود

در جاهایی از فیلم به نظر می‌رسد که موروثی یک فیلم ترسناک با داستانی آشناست. روح الن می‌خواهد چارلی را تسخیر کند. به‌نظر نمی‌رسد خود چارلی هم با این مسئله مشکلی داشته باشد. اما داستان فیلم با چرخشی هوشمندانه و تند از این مسیر تکراری و آشنا خارج می‌شود.
داستان به‌طرز عجیبی تکان‌دهنده، غیرقابل پیش‌بینی و وحشتناک بیان می‌شود. شخصیت‌ها تحت تاثیر فشارهایی که با آن‌ها روبه‌رو هستند خرد می‌شوند و از ادامه دادن مسیر و حل مشکلات و حتی از ادامه زندگی ناامید می‌شوند. بیشتر تنش و هیجان فیلم از این پرسش نشأت می‌گیرد که آیا اعضای این خانواده توسط یک روح سرگردان کشته می‌شوند یا تحت‌تاثیر فشار و ترس به همدیگر آسیب می‌رسانند‌.
آستر روی درگیری‌ها و بحث‌های اعضای خانواده و آسیب‌های احساسی ناشی از آن و مشکلات ایجاد شده توسط روحی سرگردان تمرکز کرده است. او با ترکیب همه این‌ها با اتفاقات ترسناک، معجونی می‌سازد که تعریف جدیدی از داستان‌سرایی فیلم‌های ترسناک ارائه می‌کند. متاسفانه پایان فیلم همان‌گونه است که انتظار آن را داشتیم ولی مسیر رسیدن به این پایان آن‌چنان شوکه‌کننده، جذاب و متفاوت بود که می‌توان به نحوه ارائه داستان نمره قبولی داد.

فیلمی برای گذر از احساسات بد و البته ترسیدن

بخش مهمی از Hereditary به این می‌پردازد که چگونه افراد مختلف غم‌ و و اندوه شدید را پردازش می‌کنند. آیا درون‌گرا می‌شوند و از نظر احساسی خاموش می‌شوند یا آن را بیرون می‌ریزند؟ شخصی را پیدا می‌کنند تا او را در جایگاه متهم قرار دهند و تمام ناراحتی، رنج و عذاب خود را سر او خالی کنند؟

به‌علاوه موروثی به این می‌پردازد که مردم مایلند برای رسید به قدرت چه ازخود گذشتگی‌هایی کنند و یا چه‌چیز‌ها و چه‌کسانی را قربانی آن کنند. این فیلم نشان می‌دهد که می‌توان از طریق هنر منفورترین و بدترین احساسات را بیان کرد و حتی برای بیان آن شور و اشتیاق داشت.
فیلم حادثه‌ای تصادفی ولی قابل پیش‌بینی را نشان می‌دهد و ما را به فکر وامی‌دارد. در چنین شرایطی چه‌کسی را باید سرزنش کرد؟ کسی‌که می‌توانسته جلوی حادثه را بگیرد و نگرفته؟ کسی‌که که اصلا آن را پیش‌بینی نکرده و برای آن آماده نبوده اما به‌نوعی مقصر است؟
خود آستر، گفته به این فیلم نیاز داشت تا بتواند با مجموعه‌ای از اتفاقات و حوادثی که برای خانواده‌اش رخ داده، کنار بیاید. بعد از این حوادث سروکله احساسی پیدا می‌شود که به ما می‌گوید نفرین‌شده هستیم. استر می‌خواست این حس را در خودش ازبین ببرد و البته تا حد مرگ هم مخاطبان را بترساند.

اتفاقات ماوراالطبیعه از کنترل خارج می‌شوند

نقطه ضعف موروثی این است که از نظر موضوعی و روایی به‌هم‌ریخته است. داستان‌های فرعی زیادی در این فیلم درجریان است. قرار است آثار انی در نمایشگاهی بزرگ در یک موزه به نمایش گذاشته شود اما او نتوانسته برای برپایی این نمایشگاه به تعداد لازم آثار مناسب تولید کند. بنابراین از پاسخ به تماس‌های برگزارکنندگان نمایشگاه طفره می‌رود. او از شدت ناراحتی دچار افسردگی شده است. نمونه دیگر این داستان های فرعی بیماری اوست که باعث می شود در خواب راه برود. قسمت ترسناک ماجرا وقتی است که در یکی از این شب‌ها او تلاش می‌کند خود و فرزندانش را به قتل برساند.

فیلم سینمایی موروثی

نفستان را برای سکوت حبس کنید: نگاهی به فیلم A Quiet Place 2

در فیلم موروثی به نظر می‌رسد که ماوراء طبیعه از هیچ‌گونه قانون و قاعده‌ای پیروی نمی‌کند که این قضیه تا حدودی شدت تنش و هیجان فیلم را تضعیف می‌کند. جایی‌که به‌معنای واقعی کلمه هر چیزی ممکن است اتفاق بیفتد، ترسیدن از یک اتفاق خاص سخت‌تر است. مثلا وقتی قضیه تسخیر شدن توسط ارواح جدی می‌شود، خانواده گراهام با تعداد زیادی از پدیده‌ها روبه‌رو می‌شوند که به هم مرتبط نیستند؛ چشمک زدن‌های چراغ‌ها، دری که بسته نمی‌ماند و کتابی که دارای قدرت‌های جادویی غیرقابل توضیحی است.
با این وجود، تجربه فیلم موروثی پر از هیجان است. فیلم برای افرادی که عاشق هیجان‌اند و از بالارفتن ناگهانی آدرنالین خون لذت می برند، اثری دلپذیر است.

تیم بازیگری

بازیگران فیلم فوق‌العاده عالی هستند. به‌ویژه شاپیرو بازیگری که در سن 10 سالگی برای تئاتر موزیکال ماتیلدا (Matilda: The Musical) برنده جایزه تونی (Tony awards) شد و آن داود (Ann Dowd) که در سریال بازمانده ها (The Leftovers) خوش درخشید. ولف هم با سابقه بازی در فیلم دوست من داهمر (My Friend Dahmer) از عهده ایفای نقشی سخت به‌خوبی برآمده است. ولی مهم‌ترین نقطه قوت فیلم کولت است. او گریه می‌کند، فریاد می‌زند، جیغ می‌زند و این‌گونه توجه مخاطبان را به سمت خود جلب می‌کند. آنی شخصیت پیچیده و غیر‌قابل پیش‌بینی‌ای دارد؛ گاهی اندوهگین است و تودار، گاهی هم کاملاً برون‌گرا و مهاجم. فقط به‌دلیل قدرت کولت در انتقال احساسات خود به مخاطبانی که می‌خواهند از رنج قابل مشاهده او فاصله بگیرند است که این نقش، این گونه راضی کننده به چشم می‌آید. تماشای رنج و عذاب احساسی او خسته‌کننده است. او شخصیتش را با چنین کیفیتی بازی کرده.

چهره‌های وحشت‌زده

تمرکز استر در فیلم بر کیفیت اجراها است. او بارها نماهای بسیار نزدیکی از چهره شخصیت‌ها به ما نشان می‌دهد. کاراکتر‌ها را وقتی‌که به‌شدت ترسیده‌اند، می‌بینیم. ترس از صحنه‌ای که سلامت عقل و قواعد منطق آن‌ها را به چالش کشیده است. این کاراکترها هستند که قبل از ما با هم‌چیز مواجه می‌شوند. ما به‌عنوان مخاطب قبل از مواجهه با صحنه ترسناک، ترس را در وجود بازیگران می‌بینیم. استر از این نوع تصویربرداری به دفعات استفاده می‌کند ولی آن‌ها را بی‌ارزش نکرده و اجازه نمی‌دهد که تکراری به نظر برسند. این صحنه‌ها گویی طراحی و ساخته شده‌اند تا ما مانند مطالعه‌ای علمی با نحوه بروز ترس در چهره افراد آشنا شویم. آستر بارها و بارها از این حربه استفاده می‌کند. شخصیت‌هایی که از خواب بیدار می‌شوند و چیز وحشتناکی در اتاق خود می‌بینند، این‌ها سکانس‌هایی‌اند که به برخی کاربران فضای مجازی ابزاری می‌دهد تا بتوانند با آن تا ماه‌ها دوستان خود را بترسانند.

تونی کولت بازیگر نقش انی

شخصیت‌هایی که به فیلم عمق می‌دهند

تمرکز فیلم‌نامه استر روی خانواده است. در بسیاری از فیلم‌های ترسناک، شخصیت‌ها مانند موجودات یکبار مصرفی هستند که خلق شده‌اند تا به قتل برسند. اما شاید از آن‌جا که استر از خانواده خودش الهام گرفته، تلاش زیادی می‌کند تا بین شخصیت‌ها ارتباطات احساسی ایجاد کند. این ارتباط فقط بر بقای آن‌ها نیست. بلکه او روی سلامت عاطفی آن‌ها و ارتباطشان با یکدیگر نیز وقت گذاشته و به آن را شرح و بسط داده است. این امر باعث غم‌انگیزتر شدن ماجرا می‌شود. چون در Hereditary، همین ارتباطات و احساسات به‌صورت بی‌رحمانه مورد تهدید قرار می‌گیرند. این یک فیلم بی‌رحم است که برای حداکثر تاثیر‌گذاری و ترساندن ساخته شده است. بی‌شک ترس‌ها، تنش‌ها و چندین سطل خونی که در این فیلم استفاده شده باعث شده این فیلم یک اثر مخصوص بزرگ‌سالان باشد.

در دسته‌بندی نقد و بررسی فیلم درباره فیلم‌هایی در ژانرهای مختلف بخوانید.

سخن آخر

اکثر فیلم‌های ترسناک امروزی داستان، شخصیت‌پردازی و حتی صحنه‌های دلهره‌آور یکسانی دارند و به فروش خوبی هم دست پیدا می‌کنند. فیلم موروثی (Hereditary) تلاش کرد تا همان المان‌های آشنا را استفاده کند. اما با اعمال چند تغییر کوچک ولی کلیدی، اثری باشد که در عین تکراری بودن، داستان، ترس‌ها، استرس‌ها و کنش‌های متفاوتی نسبت به دیگر آثار دارد. آستر به کارگردانان این‌گونه فیلم‌ها نشان داد که می‌توان هم از استاندرادهای موجود یک فیلم ترسناک تبعیت کرد و هم متفاوت بوده و مسیر جدیدی برای ارائه داستان پیدا کرد.

 

منبع: The Verge

دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

لطفاً دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید
captcha