مروری بر فیلم سینمایی American Sniper؛ چهره سیاه جنگ

0
3
پوستر فیلم تک‌تیرانداز آمریکایی

هنوز چند سالی از قرن جدید میلادی نگذشته بود که کشورهای غربی و در راس آن‌ها آمریکا با دروغ و بهانه‌های الکی وارد خاورمیانه شدند. آن‌ها در ابتدا دو کشور افغانستان و عراق را هدف نیروهای نظامی خودشان قرار دادند. کمتر از یک سال بعد از ورود نیروهای نظامی آمریکایی زمزمه‌هایی مبنی بر نارضایتی شدید و افسردگی و سرخوردگی سربازان آمریکایی شنیده می‌شد. تقریبا از سال 2005 سینماگران هالیوودی دست‌ به‌کار شدند و فیلم‌هایی با محتوای جنگ ساختند. تعدادی از این فیلم‌ها بی‌ارزش بودند. اما تعدادی دیگر بسیار عمیق و با‌محتوا بودند. یکی از بهترین آثاری که تاکنون در تاریخ سینما در رابطه با جنگ ساخته شده، فیلم سینمایی تک‌تیرانداز آمریکایی (American Sniper) است. این فیلم چهره خونین و سیاه جنگ را به‌زیبایی به‌تصویر می‌کشد.

اگر ژانر جنگی برایتان جالب است، در دسته‌بندی نقد و بررسی فیلم می‌توانید فیلم‌های بیشتری با این سبک‌و‌سیاق پیدا کنید.

ایستوود از غرب وحشی به خاورمیانه می‌رود

کلینت ایستوود (Clint Eastwood) بازیگر و کارگردان شناخته‌شده آمریکایی در سال 2014 تصمیم گرفت فیلم سینمایی تک‌تیرانداز آمریکایی را بسازد. اگرچه ایستوود عاشق صحنه‌های اکشن و هفت‌تیرکشی جلوی دوربین است اما در این فیلم خبری از خودش نیست. او ترجیح داده برخلاف اکثر فیلم‌هایش، این بار پشت دوربین بماند و وارد صحنه نشود. در کمتر از 50 سال ایستوود از نقش اول فیلم‌های وسترنی مثل سه‌گانه دلار، به فیلمی در رابطه با جنگ در خاورمیانه رسید. واقعا دنیا جایی عجیب و غیرقابل پیش‌بینی‌ست. نقش اول این فیلم بازیگر محبوب ایستوود یعنی بردلی کوپر (Bradley Cooper) است. او نقش یک تفنگدار ارتش آمریکا را بازی می‌کند.

میهن‌پرستی توجیه خوبی برای خشونت است؟

بردلی کوپر برای بازی در این نقش وزن خودش را حدود 30 کیلوگرم افزایش داد. این فیلم براساس یک داستان واقعی ساخته شده است. داستان شکار تک‌تیرانداز معروف عراقی که در جریان جنگ عراق بیش از 100 نفر از نظامیان آمریکایی را کشت. فیلم با ماجراهای 11 سپتامبر آغاز می‌شود. بردلی کوپر برای حس میهن‌پرستی خودش وارد ارتش آمریکا می‌شود. او تمرینات شدیدی را پشت‌سر می‌گذارد و نهایتا به ارتش ملحق می‌شود. زمان زیادی از فیلم نگذشته که حس میهن‌پرستی کوپر کمرنگ می‌شود. در یکی از نفس‌گیرترین صحنه‌های فیلم، تک‌تیرانداز آمریکایی اسلحه‌اش را به سمت یک کودک و مادرش نشانه رفته. احتمال می‌رود که این مادر و کودک قصد حمله تروریستی داشته باشند. حالا چه باید کرد؟ اگر شما جای او بودید چه می‌کردید؟ یک کودک را به‌خاطر ظن و گمانتان می‌کشتید یا خیر؟ این همان لحظه طلایی‌ست که ذات کودک‌کش و غیرانسانی جنگ را به‌تصویر می‌کشد.

فیلم سینمایی تک‌تیرانداز آمریکایی

اگر به فیلم‌هایی با موضوعات مربوط به درگیری‌های خاورمیانه علاقه دارید، نگاهی به فیلم Girls Of Sun هم داشته باشید.

از کودکی تا بزرگسالی

بردلی کوپر نقش مردی به‌نام کریس (Chris) را بازی می‌کند. او یک برادر کوچک‌تر از خودش به‌نام جف (Jeff) دارد. فیلم از کودکی کریس شروع می‌شود. جایی‌که پدر آن‌ها سرشان فریاد می‌زند که ما باید از خودمان محافظت کند. در گام بعدی وارد قسمت جوانی آن‌ها می‌شویم. جایی‌که این دو نفر زندگی بیهوده و پستی را سپری می‌کنند. نهایتا وارد دوران بزرگسالی آن‌ها می‌شویم. کریس در جریان تمرینات نظامیش با دختری به‌نام تایا (Taya) با بازی سی‌ینا میلر (Sienna Miller) آشنا می‌شود. او بعدتر با این دختر ازدواج می‌کند. حین تمرینات متوجه مهارت خاص میلر می‌شویم. کریس بهترین تک‌تیرانداز بین هم‌تیمی‌هایش است. البته در مورد مهارت‌های او در فیلم کمی اغراق شده است.

خشن و بی‌رحم

فیلم یک روند تدریجی خاص دارد. در ابتدا شاهد اعتقادات شدید کریس هستیم. او به‌شدت به کاری که می‌کند اعتقاد دارد. اما وقتی به نیمه پایانی فیلم می‌رسیم همه چیز تغییر می‌کند. فیلم از دو جهت یا دو خط روایی روند زوال عقلی کریس را نمایش می‌دهد. از طرفی رابطه او با همسر و فرزندانش بدتر می‌شود. از طرفی دیگر دچار مشکلاتی روحی و روانی شدیدتری می‌شود. او چندین بار مجبور می‌شود در تشییع جنازه دوستان و هم‌رزمانش شرکت کند. این رویه باعث تحلیل روحی و روانی او می‌شود. چهره خشن کریس به‌خوبی نمایش داده شده. در واقعیت این تک‌تیرانداز حدود 160 نفر را کشته و جز خطرناک‌ترین افراد نظامی محسوب می‌شود. کلینت ایستوود خیلی اهل جلوه‌های بصری و داستان‌های امروزی نیست. او یک کارگردان عملگراست. همین عدم آشنایی او با سینمای مدرن نقط قوت اصلی فیلم است. همه صحنه‌ها واقعی و قابل‌لمس هستند. فیلم‌نامه این اثر خیلی قوی و جذاب است.

نامه‌هایی که همه‌چیز را افشا می‌کنند

با مرگ سربازان آمریکایی کم‌کم سروکله وصیت‌نامه‌هایشان پیدا می‌شود. مثلا کی از سربازان جوانی‌ست که قرار است بعد از انجام ماموریت به آمریکا برگردد و با نامزدش ازدواج کند. او قبل از اتمام ماموریت کشته می‌شود. نامه‌ای که در جیب او پیدا می‌شود شبیه یک وصیت‌نامه‌ست. وصیت‌نامه‌ای که در آن او گیجی و سردرگمی و نارضایتی خودش را نسبت به جنگ اعلام می‌کند. در یکی از سکانس‌ها وقتی کریس و تایا با هم دعوا می‌کنند، کریس به همسرش می‌گوید چیزی که ما را می‌کشد گلوله نیست. این نامه‌ها هستند که ما را می‌کشند. ما دیگر رمق مبارزه نداریم.
هرچه جلوتر می‌رویم تاثیرات دلخراش جنگ بر روح و روان کریس نمایان‌تر می‌شود؛ وقتی او سربازان خودش را در خیابان می‌بیند. سربازانی که یا دست ندارند یا پایشان قطع شده و نمی‌توانند راه بروند. در بخش‌های پایانی فیلم ما سر یک دوراهی قرار می‌گیریم. دوراهی بر سر سلامت روانی کریس واقعا عالی‌ست. گاهی از او رفتارهای عجیبی سرمی‌زند. تایا هم می‌ترسد که بچه‌ها را با همسرش تنها بگذارد. یک سرباز عالی باید یک پدر خوب هم باشد.

بررسی فیلم تک‌تیرانداز آمریکایی

کیفیت و سطح بازی همه بازیگران فیلم خیلی عالی و بالاست. همه بازی‌ها تاثیرگذار و قانع‌کننده هستند. بردلی کوپر یکی از بهترین نمایش‌هایش را در این فیلم اجرا کرده. نقشی چند لایه که نیاز به تمرکز زیادی دارد. یک جوان مغرور و بی‌کله، یک عاشق دلباخته، یک سرباز وظیفه‌شناس و یک بیمار روانی همگی توسط کوپر در این فیلم ایفا شده‌اند.

سوالی بی‌جواب

در همان سکانس‌های ابتدایی وقتی جف برادر کریس در مدرسه کتک خورده و کریس برای دفاع از او وارد معرکه می‌شود و چند نفر را کتک می‌زند، پدر آن‌ها سوال خیلی مهمی را مطرح می‌کند. او روی میز می‌کوبد و با چهره‌ای عصبانی رو به فرزندانش می‌گوید جهان به سه بخش تقسیم شده؛ گرگ‌ها، گوسفندان و چوپان‌ها. گرگ‌ها شکار می‌کنند و قلدر هستند، گوسفندان شکار می‌شوند و ناتوان هستند و چوپان‌ها از خودشان و افراد بی‌گناه در برابر گرگ‌ها دفاع می‌کنند. حالا تو کدامی کریس؟ کریس می‌گوید من می‌خواهم چوپان باشم و از بقیه محافظت کنم. این همان داستانی‌ست که در طول فیلم به آن پرداخته می‌شود. اما فیلم روی این دیالوگ خیلی عمیق نشده است. آیا جهان واقعا به‌همین سادگی‌ست؟ اگر این تقسیم‌بندی درست است پس چرا گاهی چوپان‌ها هم گرگ می‌شوند؟

قهرمان یا قاتل؟

زمانی‌که فیلم اولین‌بار اکران شد افراد در مقابل این فیلم به دو دسته تقسیم شدند. عده‌ای تک‌تیرانداز آمریکایی را اثری در وصف شخصی وطن‌پرست قلمداد می‌کردند و آن را فیلم خیلی خوبی می‌دانستند. از سمتی دیگر گروهی از سینماگران این فیلم را جنایت علیه بشریت می‌نامیدند. آن‌ها معتقد بودند که کریس کایل (Chris Kyle) فقط یک جانی و قاتل سریالی‌ست. آن می‌گفتند اگر میدان جنگ برای کریس کایل فراهم نمی‌شد او به یک قاتل سریالی تبدیل می‌شد. آن‌ها معتقد هستند که این فیلم اصلا نباید ساخته می‌شد. به‌هرحال جواب این سوال کاملا شخصی‌ست و به طرز تفکر و دیدگاه شما بستگی دارد.

بهترین تک‌تیرانداز جنگ چه‌کسی است؟

برای ایجاد فضای دراماتیک ایستوود از شخصیت جف هم استفاده کرده است. جف هم وارد ارتش آمریکا می‌شود. وقتی کریس نام جف را می‌شنود تقریبا شوکه می‌شود. از این صحنه به بعد او همیشه نگران برادر کوچکترش است. از طرفی دیگر در یکی از صحنه‌ها کریس باعث مرگ یکی از هم‌رزمانش می‌شود. او احساس عذاب‌وجدان می‌کند. از جایی به بعد فیلم شبیه یک کل‌کل یا رقابت می‌شود. رقابتی که یک سر آن کریس کایل و طرف دیگر آن تک‌تیرانداز عراقی‌ست. ادعا می‌شود که این تک‌تیرانداز مقام المپیکی داشته. تقریبا از اواسط فیلم با این شخصیت آشنا می‌شویم. او همه‌جا حضور دارد. به‌نوعی فیلم به صحنه نبرد این دو نفر تبدیل می‌شود. صحنه‌ای که نتیجه آن در سکانس پایانی فیلم مشخص می‌شود. جایی‌که کریس جان تمامی هم‌رزمانش را برای به‌دام انداختن اسنایپر عراقی به‌خطر می‌اندازد.

بردلی کوپر - تک‌تیرانداز آمریکایی

از دیدن آثار کلینت ایستوود لذت می‌برید؟ ری‌ویو فیلم سینمایی The Mule را بخوانید.

وطن‌پرستی افراطی یا شعارزدگی

همان‌طور که گفتیم عده‌ای این فیلم را یک تبلیغ گسترده برای یکی از منفورترین ماشین‌های آدم‌کشی تاریخ می‌دانند. ایستوود حین ساخت فیلم از این قضیه مطلع بود. او می‌توانست از امکاناتی خیلی بهتری استفاده کند؛ از خاطرات کریس کایل یا از داستان مرگش. اما ایستوود سراغ مسیر دیگری رفته است. مسیری پر از شعارهای عجیب و غیرقابل‌باور که حتی مرغ پخته هم به آن می‌خندد. مثلا در یکی از صحنه‌ها، کریس یکی از رفقای قدیمیش را در خیابان می‌بیند، این نظامی سابق به دختر کریس می‌گوید مرسی که به پدرت اجازه دادی به ما کمک کند. این شعار واقعا خیلی سطحی‌ست و همین دیالوگ‌ها کیفیت فیلم را به‌شدت پائین آورده‌اند.

نگاه کلی

فیلم سینمایی تک‌تیرانداز آمریکایی (Amerian Sniper) اثری اکشن محصول سال 2014 است. کلینت ایستوود این فیلم را برپایه داستانی واقعی از روی زندگی کریس کایل تک‌تیرانداز مشهور آمریکایی در جنگ عراق ساخته است. فیلم از سال‌های کودکی این شخص شروع و به روز پایانی عمرش ختم می‌شود. این فیلم به‌دلیل داستان حساسی که دارد، منتقدان و مخالفان سرسختی را هم برای خودش درست کرده. اما نهایتا داستان کریس کایل به‌دست یکی از هم‌رزمانش به پایان می‌رسد. او توسط یکی از هم‌رزمان سابقش به‌ضرب گلوله کشته می‌شود. تک‌تیرانداز آمریکایی را نمی‌توان جز آثار ممتاز ژانر اکشن-زندگی‌نامه دانست. اما موضوع مناقشه‌برانگیز، سبک کارگردانی ایستوود و بازی بردلی کوپر را می‌توان جزو جذابیت‌های فیلم دانست.

 

منبع: Roger Eebert

دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

لطفاً دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید
captcha